Przemiana śródmieścia to najważniejsze wyzwanie rewitalizacyjne od czasu powstania Dąbrowy Górniczej. Po roku analiz i szerokich konsultacji społecznych czas na projektowanie i realizację oczekiwań dąbrowian.
Ten artykuł czytasz w ramach bezpłatnego limitu

Gdy dąbrowski projekt „Fabryka Pełna Życia” zyskał wysoką ocenę, a tym samym 4 mln zł dotacji w konkursie Ministerstwa Rozwoju i znalazł się wśród 20 modelowych polskich rewitalizacji, wiedzieliśmy jedno: gdy do pracy zaprosimy urbanistów i architektów, musimy mieć pewność, że dawna Fabryka Defum w centrum Dąbrowy Górniczej nie stanie się oderwaną od rzeczywistości kolejną błyskotką.

Hale i teren po zlikwidowanej fabryce obrabiarek Ponar-Defum w Dąbrowie Górniczej
Hale i teren po zlikwidowanej fabryce obrabiarek Ponar-Defum w Dąbrowie Górniczej  DAWID CHALIMONIUK

Od początku zdawaliśmy sobie sprawę, że przed nami zadanie o rozmiarach znacznie wykraczających poza obręb dawnych murów zakładu obrabiarek. Po roku badań opinii mieszkańców, analiz szczegółowych opracowań dotyczących komunikacji, bezpieczeństwa, uwarunkowań prawnych i przymiarek do koncepcji urbanistycznych możemy to potwierdzić – by uruchomić nowe serce Dąbrowy Górniczej na terenie Fabryki Pełnej Życia, konieczne jest przeprowadzenie działań rewitalizacyjnych obejmujących całe miasto.

Projekt „Fabryka Pełna Życia” stał się punktem zwrotnym w myśleniu dąbrowian o śródmieściu Dąbrowy Górniczej. Uruchomił proces krytycznych analiz dotyczących wielu aspektów funkcjonowania i sposobu organizacji centrum miasta.

Śródmieście Dąbrowy Górniczej w oczach mieszkańców to dzielnica o największym potencjale, ale dziś odwiedzana przez nich głównie ze względu na zakupy w Centrum Handlowym „Pogoria”.

Wiadomo, co jest barierą

Istnieje przy tym wyraźna potrzeba wypracowania koncepcji i zaprojektowania całego śródmieścia Dąbrowy Górniczej z uwzględnieniem obszaru Fabryki Pełnej Życia jako jego kluczowej części. Na podstawie badań wiemy, że dla mieszkańców naturalne centrum, serce miasta, to obszar podzielony dziś na cztery nierówne części. Pierwszą ćwiartkę stanowi rejon Muzeum Miejskiego „Sztygarka” i ul. 3 Maja, drugą – CH „Pogoria”, trzecią – park Hallera, a czwartą – rejon Dworca PKP, Pałacu Kultury Zagłębia, pl. Wolności oraz znajdującej się między nimi byłej fabryki Defum.

Wiadomo również, że istotną barierę komunikacyjną i funkcjonalną stanowi podzielenie ww. obszarów ciągami drogowo-tramwajowymi, co powinno stanowić jeden z najistotniejszych problemów do rozwiązania w procesie rewitalizacji. Inny wniosek dotyczy tego, że ważną funkcją centrum Dąbrowy Górniczej jest krzyżowanie się w tym miejscu transportu publicznego. Jednocześnie mieszkańcy z sentymentem odnoszą się do ul. 3 Maja, którą uważają za ważną, i dostrzegają postępującą w ostatnich latach jej degradację. Dlatego ich zdaniem 3 Maja wymaga pilnie zmiany wizerunku i funkcji.

Z przeprowadzonych badań wynika także, że istotną rolę w śródmieściu dla mieszkańców Dąbrowy odgrywają park Hallera oraz pl. Wolności przed Pałacem Kultury Zagłębia. Obie te przestrzenie wymagają połączenia albo – mówiąc ściślej – plac Wolności wymaga włączenia do przestrzeni parkowej przy zachowaniu funkcji reprezentacyjnej.

Głównym środkiem transportu dąbrowian jest samochód, a najczęściej podnoszonym problemem – brak wystarczającej liczby miejsc do parkowania. To przede wszystkim samochodami mieszkańcy przyjeżdżają do centrum i po nim się poruszają.

Centrum dla pieszych i rowerzystów

Ci sami badani wyrażają żądania, by centrum naszego miasta stało się przestrzenią przyjazną dla pieszych i rowerzystów, bez spalin i hałasu. Miejscem, w którym przyjemnie spędza się wolny czas, robi zakupy, korzysta z usług, w tym z bogatej oferty lokali gastronomicznych.

Mieszkańcy Dąbrowy Górniczej oczekują dziś podjęcia przez miasto inwestycji zmierzających do przebudowy i nowej organizacji układu komunikacyjnego w centrum Dąbrowy Górniczej z uwzględnieniem zmian w organizacji transportu publicznego, dzięki którym możliwe stanie się uspokojenie i ograniczenie ruchu samochodowego, tak by osobne ćwiartki śródmieścia stały się całością.

Kolejne konkluzje

Rewitalizacja śródmieścia wymaga objęcia tego obszaru nadzorem umożliwiającym poprawę estetyki, wprowadzenia działań koordynacyjnych co do aranżacji zieleni, mebli miejskich, szyldów i reklam. Znaczny, niewykorzystywany dotąd potencjał dla rozwoju śródmieścia stanowią studenci zagraniczni Wyższej Szkoły Biznesu, głównie Ukraińcy, studiujący stacjonarnie, zamieszkujący i podejmujący pracę w nowych zakładach dąbrowskiej strefy ekonomicznej. Obecnie to ponad 700 studentów.

Dni Dąbrowy Górniczej w Fabryce Pełnej Życia
Dni Dąbrowy Górniczej w Fabryce Pełnej Życia  DAWID CHALIMONIUK

Centrum wymaga szerokiej interwencji w sferze małej przedsiębiorczości, stworzenia narzędzi, programów i projektów wsparcia i zachęty do prowadzenia działalności w tym obszarze. Dotyczy to usług gastronomicznych, zakładów rzemieślniczych, a zwłaszcza przedsiębiorstw funkcjonujących w obszarze innowacji.

Wyniki badań dla każdego

Eksperci podnoszą pilną konieczność powołania wyspecjalizowanego podmiotu, który w imieniu miasta zarządzałby rewitalizacją śródmieścia i procesem przemian w obszarze Fabryki Pełnej Życia. Instytucja ta powinna również prowadzić projekty i programy wspierające sferę społeczno-gospodarczą na wskazanym obszarze. Wprowadzenie nowych funkcji i usług w obszarze Fabryki wymaga rozwinięcia sektora ekonomii społecznej oraz mechanizmów partnerstwa publiczno-prywatnego. Współpraca różnych podmiotów jest niezbędna dla stworzenia atrakcyjnej przestrzeni zrównoważonej ekonomicznie.

Na koniec warto przypomnieć, że wyniki prowadzonych procesów konsultacyjnych oraz badań znajdują swoje odzwierciedlenie w raportach, które obecnie służą urbanistom i architektom do stworzenia koncepcji projektowych nowego śródmieścia Dąbrowy Górniczej. W tym celu są one gromadzone i publikowane na stronie internetowej Fabryki Pełnej Życia, gdzie dostęp ma każdy zainteresowany.

W bazie gromadzone są również opracowania projektów społecznych i ekspertyzy zrealizowane na potrzeby projektu. Baza podlega ciągłemu rozbudowywaniu. Opracowywana właśnie koncepcja urbanistyczno-przestrzenna jest kolejnym procesem opartym na pracy i zaangażowaniu mieszkańców Dąbrowy Górniczej, łącząc wiedzę i wizję mieszkańców z wiedzą architektów i urbanistów. Ma powstać do końca tego roku.

Tekst został opublikowany w Kwartalniku Samorządowym Miasta Idei

* Wojciech Czyżewski jest przewodniczącym Zespołu ds. Fabryki Pełnej Życia

* Piotr Drygała jest zastępcą przewodniczącego Zespołu ds. FPŻ i naczelnikiem Wydziału Organizacji Pozarządowych i Aktywności Obywatelskiej

Czytaj ten tekst i setki innych dzięki prenumeracie
Wybierz prenumeratę, by czytać to, co Cię ciekawi 
Wyborcza.pl to zawsze sprawdzone informacje, szczere wywiady, zaskakujące reportaże i porady ekspertów w sprawach, którymi żyjemy na co dzień. Do tego magazyny o książkach, historii i teksty z mediów europejskich.
Więcej
Komentarze
Zaloguj się
Chcesz dołączyć do dyskusji? Zostań naszym prenumeratorem
W ramach poprawy wyglądu miasta na 3 maja pod koniec października postawiono kosze z kwiatami i krzakami. Fajnie tylko jaki to miało sens gdy po 2 tyg przyszło poważne ochłodzenie. To co mogło funkcjonować kilka miesięcy od wiosny trwało o wiele za krótko. Nie szkoda pieniędzy?
już oceniałe(a)ś
0
0