Ten artykuł czytasz w ramach bezpłatnego limitu

Apel w tej sprawie po raz pierwszy został opublikowany w 2009 roku. Forum zwracało się wtedy do sosnowieckich polityków, samorządowców, władz miasta, regionalnych organizacji pozarządowych, ale i miłośników Zagłębia Dąbrowskiego i jego historii. „W 2013 roku będziemy obchodzić 150. rocznicę wybuchu powstania styczniowego. W lutym 2013 roku przypada również 150. rocznica bitwy o Sosnowiec. Do tej daty jest jeszcze sporo czasu. Przygotujmy się i uczcijmy rocznicę w takim wymiarze, na jaki zasługuje!" – czytamy w apelu Forum, które proponowało powołanie społecznego komitetu do sprawy zbudowania pomnika Powstania Styczniowego. FdZD liczyło, że ten zostanie odsłonięty 7 lutego 2013 roku.

 

„Realizacja tego przedsięwzięcia będzie nie tylko odpowiednim uczczeniem pamięci o tym historycznym wydarzeniu, ale także doskonałym sposobem na promocję Sosnowca i całego Zagłębia Dąbrowskiego. Któż bowiem dzisiaj w Polsce wie o tym, że opanowanie terenów naszego regionu i ustanowienie tu nie podziemnej, ale oficjalnej władzy Rządu Narodowego było czymś wyjątkowym w całej historii Powstania Styczniowego? Podręczniki o tym nie piszą, w szkołach o tym nie uczą. Nawet tu, w Sosnowcu i w Zagłębiu, powszechna wiedza na ten temat jest znikoma…" – pisali społecznicy.

– To było wydarzenie, które tak naprawdę kształtowało świadomość i tożsamość regionalną Zagłębia Dąbrowskiego. Echa tamtego zrywu wybrzmiały w kraju i za granicą. Jeszcze wiele lat później uczestnicy tamtych wydarzeń byli traktowani w sposób wyjątkowy. To byli bohaterowie, których słuchano. Ludzie, których opowieści budziły patriotyczne postawy w młodych ludziach. Chociażby w przyszłych żołnierzach Legionów Polskich – zaznacza profesor Dariusz Nawrot, dyrektor Instytutu Zagłębia Dąbrowskiego.

Prezydent Arkadiusz Chęciński: Nie będziemy przenosić pomnika Kiepury

Dariusz Jurek, prezes FdZD, przyznaje, że słowa apelu – mimo upływu tylu lat – pozostały właściwie bez żadnego odzewu. – Nasz stowarzyszenie zrobiło wiele – chociaż oczywiście na miarę skromnych możliwości – aby temat powstania styczniowego w naszym regionie nagłośnić i przybliżyć. W 2010 roku wydaliśmy „jednodniówkę" „Powstaniec" oraz stworzyliśmy film. To także te działania przyczyniły się w dużym stopniu do tego, że w 2013 roku to w Sosnowcu odbył się patriotyczny koncert związany z rocznicą powstania. Potwierdzali to organizatorzy tego wydarzenia. W 2016 roku wydaliśmy książkę „Na powstańczym szlaku – Zagłębie Dąbrowskie 1863", wznowioną z powodu wyczerpania nakładu już w 2017 roku – przypomina prezes Forum.

Jednodniówka poświęcona Powstaniu Styczniowemu w Zagłębiu DąbrowskimJednodniówka poświęcona Powstaniu Styczniowemu w Zagłębiu Dąbrowskim arch. Forum dla Zagłębia Dąbrowskiego

– Nasz apel do władz miasta jest cały czas aktualny – mówi prezes i przypomina deklaracje, które padły 16 marca 2018 roku podczas spotkania w ramach powołania Instytutu Zagłębia Dąbrowskiego. – Wtedy po raz kolejny podjąłem ten temat publicznie. Obecni na tym spotkaniu przedstawiciele sosnowieckich władz miasta, Mateusz Bochenek [wtedy radny, a dziś poseł na Sejm RP – przyp. red.] oraz Michał Mercik [pełnomocnik prezydenta miasta] w obecności dyrektora Instytutu, profesora Dariusza Nawrota, oraz sali pełnej miłośników regionu jednoznacznie zadeklarowali i złożyli publiczną obietnicę, że taki pomnik z całą pewnością powstanie. Że powstanie już wkrótce, przy okazji modernizacji placu przed dworcem PKP – przypomina Dariusz Jurek.

Profesor Nawrot mówi nam, że on aż tak „mocnej deklaracji" nie słyszał. – To raczej była wola i chęć, żeby taki pomnik powstał – zaznacza. O budowie pomnika na odnowionym placu mówił natomiast prezydent Arkadiusz Chęciński. – Nie będziemy przenosić pomnika Jana Kiepury. Chcemy, aby stanął tu inny pomnik, i będziemy o tym rozmawiać z mieszkańcami. Bierzemy pod uwagę koncepcję pomnika poświęconego powstaniu styczniowemu. Chcemy pokazać, że sosnowiczanie to patrioci, którzy dzielnie walczyli o niepodległość Polski – cytowało prezydenta Twoje Zagłębie.

Odnowiony plac przed dworcem PKP ma zyskać nazwę „Powstania Styczniowego"

Prace przy modernizacji placu przed dworcem PKP postępują, ale o pomniku nikt głośno nie mówi. – Czyżby to były kolejne, po kolejce wąskotorowej i stałej ekspozycji o historii miasta, czcze obietnice obecnych władz Sosnowca? – pyta prezes Forum, który przypomina, że za rok znowu trafi się okrągła rocznica wybuchu powstania, a więc i okazja na godne upamiętnienie tamtych wydarzeń.

Pamiątkowa tablica na murze dworca PKP w SosnowcuPamiątkowa tablica na murze dworca PKP w Sosnowcu arch. Forum dla Zagłębia Dąbrowskiego

– Czy przy tej wyjątkowej patriotycznej okazji czeka nas kolejna, tradycyjna i sztampowa, piętnastominutowa uroczystość „do zaliczenia". Hymn, przemowa, kwiaty, znicze i rozejść się? Uroczystość pod tą marną tablicą na ścianie dworca? Czy naprawdę miasta nazywanego tak często stolicą Zagłębia Dąbrowskiego nie stać na to – a może to brak dobrej woli – aby w końcu, w odpowiedni dla jego rangi sposób, uczcić to wyjątkowe wydarzenie, z którego powinniśmy być dumni? – pyta Dariusz Jurek, który przypomina słowa Jana Przemszy-Zielińskiego, zagłębiowskiego regionalisty, którym napisał o wydarzeniach roku 1863 - „Nigdy przedtem ani nigdy potem na terenie Sosnowca i Zagłębia tak wielki i znaczący niepodległościowy akt bojowy nie miał miejsca".

Władze Sosnowca zaznaczają, że o pomniku nie zapomniały. Analizowano m.in., ile kosztowałoby wykonanie pomnika odzwierciedlającego jedną z powstańczych rycin Artura Grottgera. – Jak plac będzie gotowy, to zamierzamy wrócić do tego tematu. Na dziś możemy zadeklarować, że będziemy składać wniosek o to, żeby nadać placowi przed dworcem PKP nazwę „Powstania Styczniowego" – mówi Rafał Łysy, rzecznik prasowy miasta.

Czytaj ten tekst i setki innych dzięki prenumeracie

Wybierz prenumeratę, by czytać to, co Cię ciekawi

Wyborcza.pl to zawsze sprawdzone informacje, szczere wywiady, zaskakujące reportaże i porady ekspertów w sprawach, którymi żyjemy na co dzień. Do tego magazyny o książkach, historii i teksty z mediów europejskich. Zrezygnować możesz w każdej chwili.